Koffiecups
Home > Blog > Hoe worden we 100% circulair?

Hoe worden we 100% circulair?

Afval wordt in Nederland voor meer dan 80% gerecycled en we zijn hiermee één van de koplopers in Europa. Kan daarmee de vlag uit? Ik denk het niet. Ondanks dat dit een mooie prestatie is, zijn we zeker nog niet ‘circulair’ en wordt het nog een flinke uitdaging om dat in 2050 volledig te worden, zoals de Nederlandse overheid beoogt.

Van alle materialen die in de economie terechtkomen is namelijk maar een klein gedeelte - zo’n 9% - van gerecycled, secundair materiaal gemaakt (bron: CBS). Producten worden dus nog vooral gemaakt van primaire, oftewel ‘virgin’, materialen. In een volledig circulaire economie bestaat er geen afval en wordt afgedankt materiaal weer een grondstof voor nieuwe producten.

Er wordt vaak verondersteld dat recycling ‘goed’ is. Verpakkingsafval wordt grotendeels gerecycled. Van betonpuin maar liefst 98%. Dat klinkt te mooi om waar te zijn, en dat is het ook. Een groot deel van wat recycling genoemd wordt is namelijk downcycling. Betonpuin wordt als funderingsmateriaal bij de bouw van wegen gebruikt. Kunststof verpakkingen die terugkomen als bermpaaltje. Kleding die na recycling dient als vulmateriaal voor auto-dashboards (zo komt minder dan 1% van het textielafval weer terug in nieuwe kleding). Enzovoort, enzovoort.

Kenmerkend is dat er hier sprake is van waardeverlies. Het ‘recyclaat’ (of secundaire materiaal) heeft een veel lagere economische waarde dan het had in zijn oorspronkelijke functie. In een circulaire economie moet er zoveel mogelijk sprake zijn van waardebehoud. Plastics waar weer (dezelfde kwaliteit) verpakkingen van worden gemaakt. Het mogelijk maken om van betonpuin weer nieuw beton te maken door de afzonderlijke componenten waar beton van is gemaakt (cement, zand en grind) uit elkaar te halen. Alleen dan voldoen we aan de belofte van de circulaire economie.

Het belangrijkste probleem bij het volledig kunnen omarmen van de circulaire economie is dat het gebruik van nieuwe, virgin materialen vaak goedkoper is dan het gebruiken van recyclaat. De vraag is dus: Hoe komen we van 9% richting 100% en hoe maken we ‘secundaire’ materialen aantrekkelijker?

Ik denk dat er twee belangrijke oplossingsrichtingen zijn:

  1. Het inprijzen van externe kosten. Veel ‘virgin’ materialen, zoals basisgrondstoffen, worden gewonnen zonder dat de externe sociale en ecologische kosten zijn ingeprijsd. Producenten betalen lang niet altijd de werkelijke kosten voor CO2-uitstoot, milieuvervuiling of zware lichamelijke arbeid. Ook omdat de lange productieketens vaak schakels buiten Nederland en Europa hebben en de wetgeving daar minder streng is. Oneerlijke concurrentie voor secundaire grondstoffen, die vaker lokaal worden verwerkt!
  2. Het opschalen van circulaire processen. De huidige, lineaire economie hebben we zó efficiënt gemaakt; alle ‘slack’ is eruit gehaald, en de factor arbeid die nog over is moet tegen de laagst mogelijke kosten. Pijs is immers, en dat geldt zeker voor grondstoffen, de belangrijkste weegfactor voor inkopers van bedrijven (maar vaak ook bij onszelf). Circulaire alternatieven beginnen veelal klein en vereisen vaak meer (lokale) arbeid, waardoor ze meestal duurder zijn. Om stappen te maken moeten we onze energie richten op het circulair maken van processen die de potentie hebben om echt schaalbaar te zijn. En daarmee dus beter met virgin materialen kunnen concurreren. Bij Wastelab zijn we actief naar dit soort oplossingen op zoek (waarbij schaal zeker niet altijd een grote centrale verwerking betekent).

Alhoewel de weg naar een volledig circulaire economie nog lang is, zijn er zeker hoopgevende ontwikkelingen. Zo komen er steeds meer innovaties op de markt die op grote schaal concurreren met primaire grondstoffen, zie Black Bear, Smartcrusher en Ioniqa. Ook voor kunststoffen zullen we dit in de toekomst meer (opgeschaalde) initiatieven zien.

De externe kosten worden door bedrijven inmiddels, al dan niet op overheidsinitiatief, vaker meegenomen. Zie bijvoorbeeld de stijgende CO2-prijs, die ervoor zorgt dat uitstoot inmiddels serieus geld gaat kosten. Hopelijk komt zo die 100% circulaire economie nog eens binnen handbereik.

Vrijdag 21 September 2018
Auteur:
Erik Hoeksema
Terug naar overzicht
Contact

Pittsburghstraat 31
3047 BL Rotterdam
010 - 238 03 10
www.wastelab.nl

Neem contact met ons op om te zien hoe Wastelab je kan helpen.
Bel 010 - 238 03 10 of mail Erik of Michiel.

Wastelab is onderdeel van Milgro, de technologie- en outsourcingpartner voor duurzaam grondstoffenmanagement.